Zvornik kroz istoriju…
Zvornik ponosno proslavlja svoj 616. rođendan. Kao jedan od najstarijih gradova u Bosni i Hercegovini, on svjedoči o burnoj prošlosti i kontinuitetu života na ovom prostoru. Rijetki, ali dragocjeni ostaci materijalne kulture potvrđuju da je područje današnjeg grada bilo naseljeno još od najranijih epoha ljudske istorije.
Najstariji poznati stanovnici ovog kraja bili su Skordisci, narod keltskog porijekla. Oni su prihvatili rimsku vlast kada je ona, početkom 1. vijeka nove ere, uspostavljena na čitavom Balkanskom poluostrvu. Tokom rimskog perioda, prostor današnjeg Zvornika služio je kao važna stanica za odmor na putu prema antičkom Sirmijumu (današnjoj Sremskoj Mitrovici).
Arheološki nalazi svjedoče o bogatoj antičkoj prošlosti:
- Ograda (Vidikovac): Otkrivena je rimska utvrda sa osmatračkom kulom, zgradom za stražu i žrtvenikom.
- Gradsko jezgro: Pronađen je kameni natpis koji datira iz 3. vijeka.
- Selo Dardagani: Na prostoru nekadašnjeg kamenoloma otkrivena je kasnoantička grobnica iz 4. vijeka, kao i spomenik posvećen kultu boga Mitre (danas se čuva u Muzeju istočne Bosne u Tuzli).
U istorijskim dokumentima grad se prvi put pominje 1410. godine pod imenom Zvonik. Tek od 1519. godine počinje se koristiti današnji naziv – Zvornik. Postoje četiri ravnopravne i zanimljive teorije o tome kako je grad dobio ime:
- Drevni zvonik: Po usamljenom zvoniku porušene crkve, za koju se pretpostavlja da je izgrađena krajem 7. ili početkom 8. vijeka.
- Franjevački samostan: Po zvoniku samostana koji je podignut početkom 15. vijeka.
- Reljef grada: Po specifičnom obliku terena na kome je grad podignut, a koji podsjeća na zvono.
- Hladni izvori: Po brojnim izvorima pitke i hladne vode (Izvornik).
U ovom srednjovjekovnom periodu grad su činile dvije cjeline: Tvrđava (Kula Grad) i Donja varoš. Već od 1428. godine Zvornik postaje važno trgovačko središte kroz koje se srebro transportovalo prema Dubrovniku. Zbog svog neprocjenjivog strateškog položaja, oko Zvornika su se vijekovima otimali srpski despoti, Turci, Mađari i Austrijanci.
Zvornik je od svog nastanka bio i ostao nezaobilazna saobraćajna raskrsnica. Iz njega se putevi granaju u svim pravcima:
- Sjeverni pravac: Dolinom rijeke Drine vodi prema Bijeljini, a odatle preko Save ka Sremskoj Mitrovici.
- Južni pravac: Preko Drinjače se spaja sa Vlasenicom, Han Pijeskom, Sokolcem i Sarajevom.
- Istočni krak: Od Drinjače vodi prema Bratuncu i Srebrenici, te preko Ljubovije ulazi u Srbiju.
Posebnu istorijsku i emotivnu vrijednost ima Stari gvozdeni most, podignut 1924. godine. On danas spaja Zvornik sa njegovim mlađim imenjakom, Malim Zvornikom u Srbiji, a rezervisan je isključivo za pješake. Sav teretni i motorni saobraćaj danas je preusmjeren dva kilometra nizvodno, na novi betonski most u industrijskom naselju Karakaj.
U novijoj istoriji, Zvornik se najviše razvija u svom sjevernom dijelu. Tamo gdje se brda razmiču, na samom ušću rječice Zlatice u Drinu i duž njenih obala, stvoren je prostor za širenje modernog i urbanog grada koji ponosno čuva svoje vijekovne korijene
